شماره گذارى اين رجل فرنگى شرايع 10019 مسأله دارد . از همين فقيه نامدار ، كتاب مختصر النافع است كه گزيده شرايع مىباشد . ترجمه كهن فارسي دارد كه پس از وفات محقق حلى انجام شده ودر سال 1343 در تهران تحقيق وبه چاپ رسيده است . البتة ترجمه هاى متعدد ديگرى هم دارد ، كه ظاهرا هنوز به صورت خطى ، در كتابخانه ها موجود وبه چاپ نرسيده است . از علامه حلى ( 648 - 724 ) تبصرة المتعلمين وقواعد الأحكام في معرفة الحلال الحرام ، هر دو به زبان فارسي ترجمه شده است . ترجمه قواعد در كتابخانه مدرسه خيرات خان مشهد موجود است كه تاريخ ترجمه 732 ه‍ . ق نشان مىدهد 1 . از شهيد أول ( م 786 ) رساله الفيه به فارسي ترجمه شده است 2 3 - كتب فقهى استدلالي در اين دسته آثار ، فقيه گاهى در پيرامون متنى از دسته پيش وگاهى مستقيما با مطرح ساختن حكمي از احكام شرعيه ، نظريات گوناگون ومباني هر يك را ارائه مىدهد وبه نقد وبررسى مىپردازد ونظر خويش را انتخاب مىكند . گاهى ميان مكاتب مختلف به مقايسه پرداخته مىشود ، نظير خلاف شيخ طوسي وتذكرة الفقهاء علامه حلى ، ومختلف ايشان وأخيرا جواهر الكلام ، محمد حسن نجفي ، مكاسب شيخ مرتضى انصارى و . و . و . 4 - كتب قواعد فقهى در خصوص " سير تحول نگارش قواعد فقهى در ميان فقهاى اماميه " ، در سال 1374 به خواسته سازمان كنفرانس اسلامى جده ، پژوهشى تحت عنوان فوق ارائه داده أم كه توسط فرهنگستان علوم إيران به دو زبان عربى وفارسي تكثير شده است . اجمالا آن كه اولين اثر در شيعه كتاب نزهة الناظر في الجمع بين الأشباه والنظائر اثر يحيى بن سعيد حلى وپس از آن كتاب القواعد والفوائد شهيد أول ( م 786 ) وسپس آثار زيادى به اين سبك نگارش يافته است . 5 - رساله هاى عمليه رساله عمليه يا به گفته حنفيان خراسان رساله عاميه در تاريخ فقه شيعه پيشينه درازى دارد .

--> ( 1 ) رك . راهنماى كتاب 14 : 981 . ( 2 ) رك . الذريعة : ج 2 ص 296 .